Nieuwe kook- en wijnboeken

Net als vorig jaar was het één en al kookboeken wat de klok sloeg op Manuscripta. Het boekenseizoen werd dit jaar weer geopend met een manifestatie in de Westergasfabriek te Amsterdam, waar zowel publiek als vak en pers welkom waren. En op die manifestatie struikelde je dus over de kookboeken: ze blijven onverminderd populair in Nederland. De meeste boeken die hieronder genoemd worden moeten dit najaar nog verschijnen.

Kookboeken
Een hele korte greep: Nigella Lawson komt met iets nieuws, Keuken. Recepten uit het hart van het huis. Bovendien schijnt ze zelf naar Nederland te komen, begin december.... (Contact, € 34,95).
Medeblogster Edith Dourleijn mocht een boek begeleiden over de Argentijnse keuken: Argentinisima. Het zag er keurig verzorgd uit, zij het hier en daar wat ouderwets vormgegeven (Karakter, € 29,95).
Dan was er het schitterende boek van Yvette van Boven, Home-made, met heel veel lekkers om thuis zelf te maken, van jam tot koekjes en van kaas tot verrukkelijke salades. Op de beurs stond Yvette met een verrassende quinoa-salade, die ik echt eens ga maken. In haar boek ook aandacht voor drank: zelf vermout of kamillewijn maken, gemberbier brouwen of cranberrylikeur mengen (Fontaine Uitgevers, € 34,95).
Verder kijk ik uit naar het Kastelenkookboek van Robbie Dell'Aria: historische recepten uit de keukens van Nederlandse kastelen en buitenplaatsen. Ik ben benieuwd wat er voor aandacht aan de dranken wordt geschonken (Kunstmag € 24,95).

Pluijm en de Deense wijn
Om de overstap naar de wijnboeken te maken, sta ik even stil bij het boek van René Pluijm, Pluijm op pad (De Boekenmakers, € 29,95). Het boek vormt de neerslag van de tv-serie die afgelopen jaar bij RTL4 te zien was. Pluijm reisde voor zijn programma Europa af op zoek naar bijzondere ingrediënten, waar hij vervolgens mee ging koken. Tijdens Manuscripta liet hij ons een Portugees-bereide sardine proeven, Franse kerstomaatjes en Baskische pinxtos.
In het vorige seizoen van dit programma – dat binnenkort een vervolg krijgt – had Pluijm ook regelmatig aandacht voor wijn. Zo is er een item gewijd aan een cava van Augusto Torelli, geschonken bij El Bulli als huiscava, en een aflevering met Deense wijn. Op het Deense eiland Fejo ontmoette Pluijm Jens Michael Gundersen, voorzitter van de Deense Wijnbouwers Associatie, en proefde er zijn wijnen, gemaakt van onder andere bolero en solaris. Pluijm was zeer tevreden over de wijn. De aflevering over de Deense wijn (nr. 7) is hier te zien; ga naar minuut 18 ongeveer.


Wijngidsen
Echte wijnboeken trof ik net als vorig jaar niet veel. Natuurlijk waren daar de gidsen. Die van Nicolaas Klei gaat weer Supermarktwijngids heten, in tegenstelling tot Superwijngids, en komt pas in november. Het Spectrum was niet aanwezig, zodat we nog geen blik konden werpen op de Wijnalmanak van Cuno van 't Hoff en zijn proefteam. Wel lag er de Dikke, sorry Grote, Hamersma, DGH genoemd. Bijna 1500 pagina's, zonder illustraties, op dun papier. Prijs slechts € 19,95. Ik moet hem nog eens beter bekijken om er meer over te kunnen zeggen. In de promotie is overigens de bijbehorende website in geen velden of wegen te bekennen. En dat was toch een van de redenen voor Hamersma om de overstap naar uitgeverij Nieuw Amsterdam te maken.

Nederlandse wijnboeren
Een boek waar ik echt naar uitkijk is Vivre! van Ger Bouten. Journalist Bouten interviewde Nederlandse wijnboeren in Frankrijk, waarbij hij vooral ingaat op de drijfveren, motivatie etc.. Bovendien geeft hij toeristische tip, slaapadressen en restaurants. (De Boekenmakers, € 22,95). Ook Domaine de la Monette van Roelof en Marlon komt hier prominent in voor!

Nog twee titels wist ik de achterhalen: Spiekboekje Wijn van Hubrecht Duijker (Inmerc, € 9,95) met informatie over vooral druivensoorten; en een boek van Carrera, onderdeel van Dutch Media Partners. Huib Edixhoven, oprichter van Vindict, schreef zijn ervaringen in de wondere wijnwereld en gaf het de titel Dom Perignon in een rugzak. De ondertitel luidt 'Een wijngek op zoek naar smaak, geur en avontuur'. De cover doet heel sterk denken aan die beroemde van Jan Cremer, op zijn motor, en de opzet aan die van Kermit Lynch in Avonturen op de wijnroute. We zijn erg benieuwd naar dit boek (Carrera, € 16,90).

Wijnwebwinkelgids
Ach, en dan zou ik mijn eigen boek bijna vergeten ;-) Uitgeverij Maarten Muntinga stond er natuurlijk ook, met mijn Wijnwebwinkelgids. Verschijnt eind oktober, kost € 14,95.

Foto's: René Pluijm bij Mr. Kitchen op Manuscripta en het kistje van Pluijm met daarin onder andere de cava van Torelli. Helaas geen Deense wijn....

Wijn en schrijven

Wijnkronieken is natuurlijk mijn persoonlijke weblog, maar af en toe is er ook ruimte voor gastschrijvers. Zo schrijft Roelof regelmatig over zijn Domaine de la Monette, heeft Marianne de uitreiking van het vinologendiploma beschreven en klimt ook mijn echtgenoot Nico af en toe in de pen. Vandaag is Petra Davids aan de beurt, schrijfster van het boek Wijnroutes. Op de fiets langs wijngaarden in Nederland en België uit 2006. Zij trekt een boeiende parallel tussen het maken van een wijn en het schrijven van een boek.

Ruiken, proeven en genieten van een goed glas wit, rood of bubbels is één van mijn passies. Wat is er nu zo lekker aan een Vernaccia di San Gimignano, een Grauburgunder of een Carmenère? Dat interesseert mij. Maar waar ik vooral benieuwd naar ben, is het verhaal van de wijngaardenier. Wat drijft hem om zich dag in dag uit met druiven en wijn maken bezig te houden?

Een andere grote passie van me is schrijven. Deze twee passies heb ik in 2006 gecombineerd in mijn boek ‘Wijnroutes. Op de fiets langs wijngaarden in Nederland en België’. Tijdens het schrijven ervan ontdekte ik de vele overeenkomsten tussen het maken van wijn en het schrijven van een boek.

In den beginne…
Hoe begin je een wijngaard? Heel basic: door eerst druivenplanten te poten. Vervolgens is het hard werken op het land en wachten tot de planten groot en sterk genoeg zijn om de eerste druiventrossen te dragen.
Maar wat ik nou zo wonderlijk vindt: Waarom legt iemand in Nederland of België een wijngaard aan? Wie begint daar nu mee? Hoe halen sommigen het toch in hun hoofd om in de Lage Landen, waar het aantal zonuren beperkt is, wijn te maken?
Manlief overtuigde mij ervan dat ik hier ‘iets’ mee moest gaan doen. Langzamerhand begon het idee voor het boek te rijpen. In december 2005 zat ik aan tafel bij de redacteur Life Style van uitgeverij Pearson Education. Ik lanceerde mijn ideeën voor het boek en hoopte dat het wortel zou gaan schieten. En dat deed het!

Terroir
De wijngaarden die ik beschreven heb in het boek, heb ik allemaal bezocht. Van Groningen en Noord-Holland tot het Belgische Huy in de buurt van Namen. Allemaal wijngaarden die een heel verschillend terroir hebben. Voor wie dat niet weet: terroir is de omgeving van de druivenstok. De bodem, het microklimaat, de natuurlijke waterhuishouding en de cultuur.

Het terroir van mijn boek is mijn werkplek, het schrijven en het creatief omgaan met de informatie die je krijgt uit de gesprekken met de wijngaardeniers en wat je daar uithaalt.

Snoeien
Voor een goede oogst moet de wijnboer zijn druivenplanten snoeien. Wanneer er teveel trossen aan een wijnrank hangen, krijgen de druiven onvoldoende zonlicht. En dat gaat ten koste van de kwaliteit. Het is de kunst van het weglaten. Minder ranken betekent ook meer voedingsstoffen voor de druiven die blijven hangen.

De kunst van het weglaten geldt ook voor het schrijven. Kill your darlings. Een stuk wordt krachtiger door teksten in te korten. Je komt daarmee tot de kern, de essentie, van je boodschap.

Rijpen
Goede wijn heeft tijd nodig om te rijpen. Soms voegt de wijnboer er nog wat aan toe en laat ‘m dan rusten. Dit geldt ook voor een tekst. Je laat het even liggen, daarna lees je het opnieuw grondig door en je past de tekst aan. Totdat je tevreden bent over het resultaat.

Eigen stijl
Schrijvers en wijngaardeniers hebben hun eigen stijl. De manier waarop ze te werk gaan, is vakmanschap. En het eindproduct moet perfect zijn. Maar of een glas wijn lekker is, bepaalt de wijnliefhebber. En smaken verschillen. Zo ook bij een tekst: de stijl van de schrijver spreekt de een aan, de ander niet.

Petra Davids

foto: Erwin Derks

Zaterdagmiddagtip: sushi met Riesling

In het zonnetje in de tuin, met een glas Riesling Spätlese Hochheimer Hölle 2009 van Weingut Baison, uit de Rheingau. Bordje zelfgemaakt sushi erbij, wat wil een mens nog meer op zaterdag bij de lunch?

De Riesling kochten we bij Markvandewijn, die hem tijdens Sail aan ons liet proeven. We waren toen al verkocht, maar nu helemaal. Baison maakt een zeer fruitige en krachtige Riesling, waarin vooral veel abrikoos en tropisch fruit is te herkennen: hier niets van de tere elegantie van een Moezel-Riesling. Verder heerlijk frisse zuren, alcoholpercentage van 13,5%, lange afdronk. Goed dat er bij de lunch nog maar een halve fles was...


De Hochheimer Hölle is een 'Lage' pal langs de Main, tussen de rivier en het beroemde stadje Hochheim. De bodem bestaat er uit zware leem en het is er vrij warm. Rondom Hochheim tref je de warmste microklimaten van de hele Rheingau – het wijngebied waar de Rijn van oost naar west stroomt. Weingut Franz Künstler is de bekendste producent met wijnen van de Hochheimer Hölle, maar Baison mag er ook zijn! Voor ons wordt dit een blijver.

Foto: proeven bij Markvandewijn, na een tocht over het Sail-terrein.

Foodblogevent - Eten in de kunst

Wat een eer om deze maand van Edith het stokje van het Foodblogevent overgedragen te hebben gekregen. En ik heb er een fraaie invulling voor: een historisch evenement, letterlijk en figuurlijk. Mijn thema is namelijk 'Eten in de kunst'. Dit thema sluit aan bij de tentoonstelling die vanaf 18 september in het Noordbrabants Museum in Den Bosch te zien is: A la c'Arte. De kunst van het eten – Eten in de kunst.

Oude en moderne kunst
In die tentoonstelling worden oude en moderne kunst door elkaar heen gepresenteerd, allemaal met het thema eten. Op andere plaatsen in het museum is bovendien historisch glaswerk en servies opgesteld. A la c'Arte wordt een culinaire ontdekkingstocht voor iedereen. Speels, eigentijds en aan de hand van drie thema's: Ingrediënten, Maaltijden en Symboliek. Bij het thema Ingrediënten hebben Brabantse sterrenkoks zich laten inspireren door de schilderijen. Hun recepten zijn te zien in de tentoonstelling en na te lezen in de publicatie. Culinair recensent van Trouw Jeroen Thijssen liet zich inspireren door het thema Maaltijden, en schreef speciaal voor de tentoonstelling en de publicatie een aantal verhalen bij de kunstwerken. De conservatoren van het museum behandelen tot slot het thema Symboliek.

Eigen verhaal
En nu vraag ik jullie om je ook door een kunstwerk rondom eten (of drinken) uit het Noordbrabants Museum te laten inspireren, en daar een mooi verhaal bij te schrijven. Dat mag een recept zijn, een jeugdherinnering, een anekdote, een historische uitleg, maakt niet uit. Op de website van het museum tref je speciaal voor dit Foodblogevent een pagina met schilderijen waaruit je een keuze kunt maken. De afbeeldingen daarvan mag je ook zonder problemen op je weblog gebruiken.

Gratis toegangskaarten
Net als altijd vraag ik je een linkje hier op Wijnkronieken achter te laten als je iets gepubliceerd hebt. Zodra je overigens iets hebt gepubliceerd, heb je recht op twee gratis toegangskaarten voor het museum, geldig t/m 2 januari 2011, de sluitingsdatum van de tentoonstelling.
Eind september maak ik dan een samenvatting, en plaats die hier op Wijnkronieken. De samenvatting zal bovendien ook op de Foodblogevent-pagina van het museum komen te staan, tot het eind van de tentoonstelling. Op deze manier maken jullie deel uit van de tentoonstelling A la c'Arte!

Dus ga snel naar de schilderijen van het Noordbrabants Museum, en laat je inspireren! Veel plezier en misschien tot in Den Bosch.

Planeta maakt 'Almanac of the Harvest'

Het Siciliaanse wijnbedrijf Planeta plaatst sinds 16 augustus dagelijks een foto van de oogst op Facebook, vergezeld van een kort commentaar.
De foto's geven een kijkje achter de schermen en worden gemaakt door Chiara, Francesca en Alessio Planeta en oenologe Patricia Toth. Het wordt een verhaal van mensen aan het werk, van druiven, most en landschappen. De oogst zal duren tot eind oktober: in beeld komen de wijngaarden in Sambuca di Sicilia, Menfi, Noto, Vittoria en op de hellingen van de Etna. Inmiddels staan er al prachtige foto's. Bovenstaande is van 21 augustus en toont de oogst in Ulmo.

Bezoek aan Domaine de la Monette

Roelof heeft op Wijnkronieken al diverse malen verslag gedaan van het werk in wijngaard en kelder op zijn Domaine de la Monette in de Bourgogne. Inmiddels hebben Roelof en Marlon het métier zo goed onder de knie, dat ze het aandurven hun wijnen aan experts en liefhebbers te laten proeven. En die zijn heel tevreden, heb ik begrepen. Dankzij de ondersteuning van een goede oenoloog zijn ze er in zeer korte tijd in geslaagd veelbelovende wijnen te maken, die op 21 november a.s. bij Tastevin Dehue in Amsterdam te proeven zullen zijn.

Nico en ik bezochten mijn oud-studiegenoot Roelof eind juli, op Domaine de la Monette in Chamirey, een gehuchtje dat tot Mercurey hoort. We bezochten de wijngaarden en de kelders en proefden de wijnen. En ook wij waren onder de indruk. Wat een werk is daar al verricht, en wat moet je toch een boel doen voordat je een drinkbaar product op de markt kunt zetten. Alleen al de rondgang door de wijngaarden leverde zoveel stof tot nadenken. Als vinoloog heb je wel het een en ander geleerd, maar zo veel ook weer niet. Roelof en Marlon volgden een wijnbouwopleiding in Beaune, en doen al het werk in de wijngaard (nog) zelf. Dagelijks lopen ze hun rondjes, controleren op ziektes, rot, insecten, rijpheid, wieden onkruid etc... Roelof wees ons op de gevolgen van meeldauw, toonde bij de buurman vierkante meters aangetast door de vorst, vond scheuten die gesnoeid moesten worden etc... etc... etc... Zelfs de beide pubers waren onder de indruk van het vele werk dat in zo'n wijngaard moet gebeuren.


Maar het resultaat mocht er zijn. In de vatenkelder stelde Roelof uit diverse vaatjes een assemblage samen van de wijnen zoals zij waarschijnlijk over een maandje of wat gebotteld gaat worden. Het bleken diepdonkerrode, krachtige pinot noirs, met veel potentieel. Nog straf aan de tannines, maar met heel veel fruit. Wijnen die ik me over een jaar of twee zeker zie drinken, bij een hertenbout of een stevige coq au vin.

In het milde avondzonnetje achter het huis genoten we tot slot van ons bezoek van een glas Crémant de Bourgogne en kaassoesjes van de plaatselijke bakker. Toen voelde ik me wel even god in Frankrijk. Maar al dat werk dat daarvoor moet geschieden, nee, daar moet je toch een bijzonder soort doorzettingsvermogen voor hebben en een droom voor ogen hebben. Petje af voor Roelof en Marlon en al die andere Nederlanders die in den vreemde hun wijndromen waarmaken. Overigens verschijnt daar later dit jaar een boek over, van journalist Ger Bouten: Nederlanders in het buitenland met een wijndomein. Domaine de la Monette zal er in voorkomen!

Foto's van boven naar beneden:

- Assemblage van jaargang 2009
- Vorstschade aan de druivenstokken

Castillo Perelada, cava en Dalí

In mijn serie over cava heb ik de grote jongens nog altijd niet behandeld: Freixenet en Codorniú. Een bezoekje én een blogje moet er nog een keer van komen, dat beloof ik. Een andere grote cava-jongen, ook al heel wat decennia actief, is Castillo Perelada. Het huis produceert zo'n 6 miljoen flessen per jaar. De hoofdvestiging van het cava- en wijnhuis ligt niet vlakbij Barcelona, maar veel noordelijker, in Empordá, bij Figueres en de Costa Brava, waar de kunstenaar Salvador Dalí een huis (huizen) en een museum had (en heeft). Dalí was dol op de rosé cava van Castillo Perelada en liet zich er diverse malen mee fotograferen. Gasten die Dali bezochten in zijn huis in Port Lligat werden begroet met een glas Castilla Perelada Rosado.

Middeleeuws kasteel
Het wijnhuis Castillo Perelada is gevestigd in een middeleeuwse kasteel in het stadje Perelada, waar in de 14e eeuw de Karmelieten leefden. De wijntraditie van het kasteel gaat eveneens terug tot die tijd, en zelfs wel verder. Maar de geschiedenis van het huis Castillo Perelada begint in 1923, toen Miquel Mateu de gebouwen kocht. Zijn doel was de wijntraditie nieuw leven in te blazen; al snel werd er ook cava gemaakt, in die tijd razend populair in Europa.

Ook in Perelada ben ik nog niet op bezoek geweest, maar Castillo Perelada-wijnen zijn in Nederland goed verkrijgbaar, onder andere via www.spanjewijn.nl en Noordman Wijnimport. Op het cava-event op 16 juni in het Kurhaus proefde ik diverse cava's van Castillo Peralada, bij een stand van Noordman Wijnimport. Dé kans om nu eindelijk eens die beroemde cava van Dalí te proeven.

Cava line-up
Een 21ste-eeuwse versie van Dalí's cava rosé stond koud in het Kurhaus: Castillo Perelada Brut Rosado, van 60% trepat, 20% monastrell en 20% pinot noir. Een stevige droge cava, fruitig en gemaakt op zijn kleur, die in het glas wel even nodig heeft om los te komen. Aroma's van kersen en rood fruit, stevige bubbels (prijs bij Noordman € 11,20; de rosé wordt ook beschreven in mijn Wijnwebwinkelgids, verschijnt november 2010).



Een uitstekende, gerijpte cava was ook de Gran Claustro Brut Nature 2006, met tonen van drop en laurier, waaraan je bleef ruiken. Gebruikte druivenrassen zijn chardonnay (50%), xarello(30%) en parellada (20%) (prijs bij Noordman circa € 20,- / € 25,-). De naam is afkomstig van de plaats waar de cava rijpt: in de kelders van het oude kasteel, waar ook de Karmelieten hun wijnen bewaarden.

Een derde cava was de Brut Nature Cuvée Especial 2007 (prijs onbekend): parellada, macabeo en chardonnay. Lekker droog, notige aroma's, zuiver en fris, wordt alleen gemaakt in goede jaren.

Ik eindig met de minste van de vier geproefde cava's, de Brut Reserva, van macabeo, xarello en parellada. Een echte instapcava; goed gemaakt, prettig, maar niet heel spannend, een beetje commercieel zelfs (prijs € 10,50).

Bovenste foto: Standbeeld van Dalí aan de boulevard van Cadaques, vlakbij zijn huis in Port Lligat.



.